مهدى مهريزى و على صدرايى خويى
18
ميراث حديث شيعه
نويسندهء مقاله ، اين عناوين را بر أساس نسخههاى موجود در كتابخانههاى سوريه تنظيم نموده است والبتة خود تصريح مىكند كه از اين كتب ورسالهها در كتب مأخذ ، ذكرى به ميان نيامده است . « 1 » بررسى لغزشها در منابع ياد شده ، پارهاى از لغزشها وجود دارد كه اشاره به آنها ، در تحرير مسئله وروشن شدن موضوع بحث ، دخيل است . از اين رو ، نخست به برخى از آن لغزشها اشاره مىشود وسپس به تحرير مسئله وموضوع اين مقاله مىپردازيم . 1 . در كتاب أعيان الشيعة ، گاه ميان مؤلفات أئمة وگردآورىهاى ديگران از سخنان ايشان ، خلط شده است . مثلًا در ذيل : « مؤلفات علي بن الحسين » از الصحيفة الثالثة تا الصحيفة الخامسة نام مىبرد وتصريح دارد كه گردآورنده آنها چه كساني بودهاند . « 2 » البتة ايشان در مواردى نيز به تفكيك اين دو نوع تصريح دارد . مثلًا برى مؤلفات أمير مؤمنان دو عنوان آورده است : « مؤلفات أمير المؤمنين » ، « الكتب المجموعة من كلامه » . « 3 » 2 . در كتاب أعيان الشيعة ، تدوين السنة الشريفة والمعجم المفهرس لألفاظ بحارالأنوار ، مواردى با عنوانهاى : نسخة ، كتاب ومسائل ، به صورت مكرّر دربارهء يك امام آمده است ، با آنكه به ظن قوى اينها تداخل دارند ونبايد آنها را عناوين مستقل تلقّى كرد . در اين باره ، علامهء امين در أعيان الشيعة چنين احتمالي را مطرح ساخته است : وهناك كتب مروية عن الصادق عليه السلام جمعها أصحابه مما رووه عنه ، فيصح بهذا الاعتبار نسبتها إليه ؛ لأن الإملاء أحد طرق التأليف ، وقد ذكر خمسة منها النجاشي ، وذكر سنده إليها ، ويحتمل تداخلها مع بعض ما تقدم . « 4 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 152 . ( 2 ) . أعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 638 . ( 3 ) . همان ، ص 539 . ( 4 ) . همان ، ص 668 .